Strona główna  /  Oferta  /  Oprawy Oświetleniowe

Oprawy oświetleniowe SUN CKD

  • Oprawy oświetleniowe SUN są źródłem wysokiej jakości światła różniącego się tylko 2% od światła słonecznego o doskonałej wierności oddawania kolorów ( współczynnik Ra=98 ).
  • Światło to wysyłane jest przez świetlówki o specjalnej budowie wewnętrznej.
  • Pracą świetlówek steruje układ elektroniczny powodujący ich zapłon około 30 000 razy na sekundę zapewniając w ten sposób stałą w czasie ilość wysyłanego światła, praktycznie nie męczącego wzroku, pozbawionego migotania, brzęczenia i bez efektu stoboskopowego.
  • Optyczny system kształtowania strumienia świetlnego ogranicza do minimum olśnienie od źródła światła.

Aby rozszerzyć wiedzę na temat znaczenia oświetlenia w gabinecie stomatologicznym, zapraszamy do zapoznania się z zamieszczonym poniżej szczegółowym opisem, pomagającym zrozumieć wagę zagadnienia i zastosować podaną w przystępny sposób podstawową wiedzę do poprawnego projektowania oświetlenia we wstępnej fazie powstawania gabinetu.

Autorem tekstu jest pan Andrzej Ksążkiewicz – dyrektor firmy CKD Sprzęt Precyzyjny i Medyczny - posiadający rozległą i fachową widzę na omawiany temat, opartą na wieloletnim doświadczeniu zdobytym podczas prowadzenia wnikliwych badań nad rozwiązywaniem zarówno teoretycznych jak i typowo praktycznych problemów dotyczących uzyskania pełnego i maksymalnie optymalnego oświetlenia w gabinetach stomatologicznych.

Dbając o własny wzrok powinniśmy oświetlenie w pomieszczeniu dostosować do potrzeb fizjologicznych oka tj. potrzeb przy których oko pracuje najlepiej.
W ciągu milionów lat ewolucji organ wzroku człowieka rozwijał się w warunkach naturalnych czyli przy oświetleniu dziennym i do tego typu oświetlenia wzrok człowieka jest najlepiej przystosowany.
Dlatego wrażliwość na barwy czopków siatkówki oka jest dopasowana do barw składowych słońca.

W pracy stomatologa mamy do czynienia z obserwacją drobnych detali o mało różniącej się barwie. Aby rozróżnić szczegóły tych detali konieczne jest oświetlenie zapewniające optymalne warunki dla czopków siatkówki czyli praktycznie światło najbardziej zbliżone do światła słonecznego . Jest to ważne przy doborze koloru wypełnienia i porcelany na wykonywanych koronach i mostach.

Wiemy z doświadczenia iż w przypadku obniżania się poziomu światła dziennego barwy przedmiotów stopniowo zanikają aż do przejścia w kolor szaroczarny. Wynika to z faktu iż czopki siatkówki oka prawidłowo pracują jedynie wtedy kiedy jest dość jasno. Z tym też związana jest konieczność stosowania silnego oświetlenia przy porównywaniu kolorów dwóch przedmiotów. Szczególnie jest to ważne kiedy te przedmioty niewiele różniące się barwą.
Oznacza to iż dla zapewnienia dobrego i dokładnego widzenia potrzebne jest zawsze duże natężenie oświetlenia dziennego i sztucznego.

Ilość światła wpadającego do oka regulowana jest przez tęczówkę / adaptacja /. W ten sposób oko stara się zachować optymalne warunki widzenia jak również zabezpiecza się przed zbyt dużą ilością wpadającego światła /olśnienie/. Częste przechodzenie z pomieszczeń ciemnych do jasnych lub odwrotnie, przemieszczanie się w obrębie pomieszczenia o dużych różnicach w natężeniu światła powoduje silne procesy adaptacyjne oczu.
Dlatego gabinet należy oświetlić tak, aby nie było konieczności częstego przemiennego patrzenia na miejsca słabo i bardzo jasno oświetlone.

Oprócz adaptacji oczy wykonują jeszcze drugą czynność, zwaną akomodacją, a po­legającą na nastawieniu ostrości widzenia w zależności od odległości postrzeganych przedmiotów. Czynności adaptacyjne i akomodacyjne są ściśle ze sobą związane. Wysiłek spowodowany nadmierną pracą adaptacyjną powoduje zmęczenie mięśni oczu i w konsekwencji zmniejszenie ich zdolności akomodacyjnych. Długotrwałe przebywanie w takich warunkach sprawia, że oczy powoli zatracają zdolności ako­modacyjne i nabywają przyzwyczajenia do nie ostrego widzenia.

Wszystkie sztuczne źródła światła w mniejszym lub większym stopniu wysyłają światło pulsujące. Przy sztucznym oświetleniu mięśnie oczu 50 razy w ciągu sekundy korygują wpadającą do jego wnętrza ilość światła. Bardzo małe, niewidoczne, pulsacje tego światła, rejestruje układ nerwowy wzroku a my w tym przypadku stwierdzamy, że światło nas męczy nie znając przyczyn tego zmęczenia. Istnieją techniczne metody eliminacji tego zjawiska. Polegają one specjalnym, elektronicznym, sposobie zasilania źródeł światła.

Wymagania stawiane źródłom światła do gabinetu stomatologicznego:

  • barwa światła zbliżona do światła słonecznego
  • światło nie męczące wzroku czyli pozbawione pulsacji
  • brak efektu stroboskopowego - ważne ze względu na obracające się wiertła.

Dla źródeł światła do gabinetów stomatologicznych najważniejszymi parametrami eksploatacyjno -technicznymi są:
W zależności od barwy wysyłanego światła źródła dzielimy na trzy grupy:

barwa ciepła biała      poniżej   3300 K
żarówki ; halogeny
barwa pośrednio biała     3300 K - 5000 K   
świetlówki
powszechnego użytku

barwa dzienna biała  
 powyżej  5000 K   świetlówki trójpasmowe

W ramach każdej grupy występuje niewielkie zróżnicowanie emitowanej barwy światła. Dlatego wprowadzono oznaczenia liczbowe / z literą K / dokładniej charakteryzujące widmo emitowanego przez źródło światła.    Tylko źródła z grupy  dzienna biała są odpowiednie dla stomatologii.Biel tego światła dziennego zależy od szerokości geograficznej / na północy europy bardziej „ żółte „ /. Im  wartość temperatury barwowej wyższa tym światło bardziej białe. Dla naszej szerokości geograficznej jest to 5400 K.
Temperatura barwowa nie definiuje w sposób jednoznaczny jakości emitowanego światła. Źródła zakwalifikowane do tej samej grupy barwy światła np. do barwy dziennej z różną dokładnością odwzorowują światło słoneczne.
Wierność odwzorowania barw określa współczynnik liczbowy / Ra / oznaczający procent zgodności źródła światła ze światłem słonecznym. Np. emitowanie światła o Ra=90 różni się o 10% od światła słonecznego
Wymogi stawiane oświetleniu stomatologicznemu spełniają tylko źródła o Ra większym od 90.

Od zgodności sztucznego oświetlenia stomatologicznego ze światłem słonecznym zależy wierność doboru koloru wypełnienia i porcelany na wykonywanych koronach i mostach.
Określenie naturalnego koloru zęba jest bardzo trudne gdyż barwa zębów jest niejednolita wynikająca z właściwości optycznych szkliwa i zębiny. Zmienne jest też wysycenie kolorem, które jest największe w obszarze szyjkowym a najmniejsze w części siecznej zęba.

Wiemy, iż o kolorze decyduje odbita część światła padającego na ząb. Te odbite prążki różnych kolorów światła mieszając się ze sobą tworzą barwę końcową. Wzajemna proporcja mieszanych kolorów decyduje o odcieniach danej barwy. Przy określaniu naturalnego koloru zęba dla uchwycenia poszczególnych odcieni barw powinniśmy korzystać z bardziej białego światła / o większej temperaturze barwowej / niż jest przewidziane dla naszego położenia geograficznego. Bielsze światło oznacza bliższą słońcu proporcje barw widma tego światła i w konsekwencji przekazanie do naszych oczu wierniejszej informacji o składowych kolorach. Czyli dobór kolorów należy przeprowadzać przy oświetleniu jakościowo lepszym niż tym, w którym normalnie przebywamy.
Określa on wielkość pulsacji i migotania światła.
Pulsacje te zależą od sposobu zasilania źródeł światła.
Istnieją techniczne metody eliminacji tego zjawiska. Polegają one specjalnym, elektronicznym, sposobie zasilania źródeł światła.

Bardzo mała pulsacja światła oznacza eliminację efektu stroboskopowego.
Dla opraw świetlówkowych zasilanych elektronicznie współczynnik tętnienia jest najmniejszy.
Przy tym zasilaniu świetlówki rozświecane są około 30 000 razy na sekundę. Praktycznie brak jest oddziaływania światła na układ nerwowy wzroku. Ten sposób zasilania świetlówek powoduje ,że jest to światło nie męczące wzroku.

Zgodnie z powyższymi informacjami źródła światła opraw przeznaczonych dla gabinetów stomatologicznych powinny mieć temperaturę barwową powyżej 5400 K, współczynnik oddawania barw w pobliżu 100 i być elektronicznie zasilane. Przy obecnym stanie techniki oświetleniowej tylko świetlówki zasilane wysokoczęstotliwościową elektroniką spełniają nasze wymagania co do jakości światła.

W ramach dostosowywania naszego prawodawstwa do przepisów Unii Europejskiej od listopada 2003 roku obowiązuje nowa , europejska norma PN-EN 12464-1 dotycząca oświetlenia miejsc pracy wewnątrz pomieszczeń.

Norma ta do gabinetów stomatologicznych zaleca:

  • źródła światła o temperaturze barwowej powyżej 5300 K,
  • współczynnik rozróżnialności barw światła / Ra / powyżej 90,
  • oświetlenie pozbawione migotania i efektu stroboskopowego ze wskazaniem na elektroniczne wysokoczęstotliwościowe zasilanie świetlówek .

Zgodnie z w/w normą natężenie oświetlenia nie powinno być mniejsze od:


 

w całym gabinecie / oświetlenie ogólne /
500 lx.
Ra min. = 90
w miejscu pracy / oświetlenie na pacjencie /
1000 lx.
Ra min. = 90
czynności operacyjne
min. 5000 lx.
Ra min. = 90



Natomiast dla pozostałych pomieszczeń:

 

poczekalnie 200 lx. Ra min. = 80
korytarze podczas dnia 200 lx. Ra min. = 80
pokoje personelu 300 lx. Ra min. = 80
łazienki i toalety dla pacjentów 200 lx. Ra min. = 80







Dodatkowe zalecenia normy:

  • Systemy oświetlające powinny być tak zaprojektowane aby nie występował efekt stroboskopowy i migotanie światła . Jedynie zasilanie elektroniczne / wysokoczęstotliwościowe / sterujące pracą świetlówek około 30 000 razy na sekundę eliminuje w/w zjawiska .
  • Lampy mające współczynnik oddawania barw /Ra / mniejszy niż 80 nie powinny być stosowane w pomieszczeniach gdzie ludzie pracują lub przebywają przez dłuższy czas.
  • W miejscach stałego przebywania ludzi natężenie oświetlenia nie powinno być mniejsze niż 200 lx.

Wymogi normy dotyczące ilości światła wynikają z potrzeb fizjologicznych oka. Czopki siatkówki oka posiadają dużą zdolność rozróżniania barw, dokładnie odwzorowują przedmioty ale pracują prawidłowo jedynie gdy jest dość jasno.
Natomiast pręciki mają znacznie większą czułość niż czopki, pracują dobrze gdy jest ciemnawo jednak nie rozróżniają prawie wcale barw.
Dla zapewnienia dobrego i dokładnego widzenia potrzebne jest zawsze duże natężenie oświetlenia dziennego lub sztucznego.
Wszędzie , gdzie istnieje konieczność rozróżniania barw musi być jasno.

Podstawowym oświetleniem pomieszczeń winno być światło padające bezpośrednio z góry / zachowanie optymalnego kierunku padania światła /.
Światło powinno pochodzić z kilku źródeł. Zapobiega to występowaniu w pomieszczeniu bardzo jasnych i ciemnych przestrzeni.


W jednym pomieszczeniu stosować źródła światła o tej samej barwie:

  • poczekalnie i pomieszczenia sanitarne - źródła światła o barwie ciepło białej,
  • gabinety - źródła o barwie światła dziennego


Zapewnić wymagane natężenie oświetlenia.
Wartość natężenia oświetlenia zależy od mocy źródeł światła, ich rozmieszczenia i wysokości zamocowania nad oświetlaną powierzchnia. Racjonalnym rozwiązaniem jest stosowanie opraw wyposażonych w regulację światła. Umożliwia to zachowywanie optymalnych warunków świetlnych przez cały dzień pracy. Regulacja światła jest bardzo pomocna przy doborze kolorów. Określanie barwy zęba przy naturalnym oświetleniu lepiej i szybciej wykonamy korzystając dodatkowo z elektrycznego „ światła dziennego." Trzeba tylko zadbać by ilość tego dodatkowego światła nie była zbyt duża i nie wywoływała zjawiska olśnienia. Zastosowanie tego typu opraw nie wymaga żadnej ingerencji w istniejącą instalację elektryczną. Obecnie stosowane elektroniczne układy sterujące pracą świetlówek pozwalają na płynną regulacje światła w zakresie 1-100% maksymalnego strumienia świetlnego. Istnieje możliwość by taka regulacja była przeprowadzana pilotem bez odchodzenia od pacjenta.

Zadbać o równomierne oświetlenie miejsca pracy.
Przy tak dużej / 1000 lx. / wymaganej ilości światła w miejscu pracy bardzo trudno jest oświetlić gabinet jednym źródłem światła zapewniając w pozostałej części pomieszczenia niewiele mniejsze natężenie światła. W przypadku centralnego usytuowania unitu w gabinecie o powierzchni nie przekraczającej 18m2 można zastosować jedną o właściwej wielkości oprawę oświetleniową umieszczoną nad unitem. Przy montażu oprawy należy zadbać by głowa pacjenta była objęta światłem padającym prostopadle od lampy. Jeśli w kilku miejscach sufitu wystają przewody elektryczne do podłączenia światła to bezwzględnie, zamiast jednej oprawy oświetleniowej, w tych punktach instalujemy niezależne źródła światła dzięki czemu uzyskamy w gabinecie lepsze bardziej równomierne oświetlenie. Możemy wtedy 10-12m2 powierzchni wokół unitu oświetlić zgodnym normą PN-EN 12464-1 „ światłem dziennym" stosując w pozostałej części innego typu źródła światła. Jednak idealnym rozwiązaniem jest system oświetleniowy składający się z trzech dwuświetlówkowych opraw „światła dziennego" rozmieszczonych nad unitem w kształcie litery U. Jedna z opraw umieszczana jest z tyłu unitu, za głową pacjenta a dwie pozostałe oprawy wzdłuż unitu po jego bokach. Mimo, iż nad głową pacjenta w tym rozwiązaniu brak jest silnego źródła światła to system U zapewnia równomierny rozkład światła na stosunkowo dużej powierzchni obejmującej pole pracy i pozostałą część gabinetu.Oprawy oświetleniowe systemu U mogą być umieszczone na wspólnej, podwieszanej do sufitu konstrukcji mechanicznej lub stanowić niepowiązany mechanicznie zespół oświetleniowy. Wspólna konstrukcja mechaniczna ustala rozmieszczenie wzajemne źródeł światła bez możliwości ich zmiany. Dlatego to rozwiązanie stosowane jest dla pewnej ograniczonej liczby gabinetów. Zmieniając wzajemne usytuowanie opraw, niezależnego systemu U, oraz moc źródeł światła można otrzymać prawidłowe warunki świetlne dla każdych kształtów pomieszczenia i usytuowania unitu. W gabinetach o powierzchni powyżej 20 m2 zastosowanie tylko kilku sufitowych opraw oświetleniowych gwarantuje prawidłowe warunki świetlne. Zalecana jest jednak fachowa konsultacja dotycząca sposobu rozmieszczenia i wielkości zastosowanych opraw. Jeżeli jest to gabinet wielostanowiskowy być może wystarczy umieścić nad każdym unitem oprawy „światła dziennego". W tym gabinecie zamiast źródeł światła nad unitami lepsze rezultaty uzyska się stosując system opraw mocowanych na zewnątrz i pomiędzy unitami być może uzupełniony światłem z tyłu unitu / modyfikacja systemu U /.Każdy gabinet należy więc rozpatrywać indywidualnie. W gabinetach z jednym stanowiskiem pracy o ilości i rozmieszczeniu punktów świetlnych na suficie decyduje powierzchnia i wysokości gabinetu oraz położenia unitu. Jednym z rozwiązaniem może być system U trzech opraw „ światła dziennego" o odpowiednio dobranej mocy źródeł światła uzupełniony dodatkowymi sufitowymi punktami świetlnymi. Trudnością w realizacji tych zaleceń jest fakt, że oferowane w sklepach oprawy nie są wyposażone w elektroniczne urządzenia stabilizacyjno-zapłonowe, a świe­tlówki mają niezadowalające widmo i niedostateczny współczynnik oddawania barw. Dlatego zaleca się oświetlanie miejsca pracy specjalistycznymi opra­wami produkowanymi wyłącznie do tych celów.

Starać się minimalizować różnice ilości światła w sąsiadujących pomieszczeniach.
Częste przechodzenie z pomieszczeń ciemnych do jasnych lub odwrotnie / np. gabinet zabiegowy i recepcja /, przemieszczanie się w obrębie pomieszczenia o dużych różnicach w natężeniu światła powoduje silne procesy adaptacyjne oczu.Wysiłek spowodowany nadmierną pracą adaptacyjną powoduje zmęczenie mięśni oczu i w konsekwencji zmniejszenie ich zdolności akomodacyjnych. Długotrwałe przebywanie w takich warunkach sprawia, że oczy powoli zatracają zdolności ako­modacyjne i nabywają przyzwyczajenia do nie ostrego widzenia.

Uwzględniać wpływ kolorystyki ścian i sufitu na jakość światła w po­mieszczeniu.
Powierzchnie białe odbijają około 80% światła na nie padającego, jasne ściany oko­ło 50%, a jasne drewno około 30%. Ten odbity od ścian strumień świetlny dodaje się do strumienia świetlnego pochodzącego od źródła światła.

Zwrócić uwagę na szkodliwe zjawisko olśnienia.
Często wydaje się że wystarczy nad unitem powiesić niewielką dwuświetlówkową oprawę „ światła dziennego" a pozostałą powierzchnie oświetlić kinkietami. By sprostać tym wymogom boczne, naścienne, źródła muszą dawać bardzo dużo światła. Światło takie będzie nas raziło w oczy wywołując zjawisko olśnienia.

Stosować źródła światła znanych, renomowanych producentów.
Oferowane w sklepach oprawy nie są wyposażone w elektroniczne urządzenia stabilizacyjno-zapłonowe, a świe­tlówki mają niezadowalające widmo i niedostateczny współczynnik oddawania barw. Dlatego zaleca się oświetlanie miejsca pracy specjalistycznymi opra­wami produkowanymi wyłącznie do tych celów Oprawy wyposażone w takie źródła światła dają gwarancję zgodności parametrów świetlnych z wartościami katalogowymi oraz ich powtarzalności po wymianie świe­tlówek czy żarówek. Nieustający postęp techniczny umożliwia wytwarzanie źródeł światła o coraz więk­szej skuteczności świetlnej i trwałości. Dla użytkownika oznacza to stosowanie mniejszej liczby opraw oświetleniowych, zmniejszenie kosztów inwestycyjnych i eksploatacyjnych z zachowaniem dobrej jakości oświetlenia w pomieszczeniu. Jest to jednak związane z ciągłym kontrolowaniem nowości w technice oświetleniowej.Od niedawna mamy do dyspozycji nowy typ świetlówek ( T5 ) nadających się do oświetlenia stomatologicznego. Przy zachowaniu parametrów świetlnych dotychczas stosowanych świetlówek posiadają one mniejsze gabaryty. Pozwala to na miniaturyzacje opraw oświetleniowych. Oprawy z tymi świetlówkami są zdecydowanie niższe a ich długość nie przekracza 1300 mm. Mają mniejszą masę co nie jest bez znaczenia przy coraz popularniejszych sufitach z płyt kartonowo gipsowych.